تبلیغات
ایران مقاله - برنج

ایمیل مدیر:ali_Asd314 @yahoo.com تلفن موبایل نویسنده:09373775330


Admin Logo
themebox Logo



تاریخ:دوشنبه 24 خرداد 1389-03:23 ب.ظ

نویسنده :علی قوامی

برنج

 

درادامه مطلب

«برنج» به این صفحه پیوند دارد. برای دیگر کاربردهای واژه برنج به صفحه برنج (ابهام‌زدایی) بروید.

برنج از مهم‌ترین غلات است. نیمی از جمعیت جهان، شامل بیشتر آسیای شرقی، به برنج به عنوان یک غذای اصلی وابسته هستند

Koeh-232.jpg

 

 رده بندی علمی

  • Kingdom: Plantae
  • Division: Magnoliophyta
  • Class: Liliopsida
  • Order: Poales
  • Family: Poaceae
  • Genus: Oryza

 گیاه شناسی

برنج گیاهی است که دارای ارقام زودرس (طول دورة رشد ۱۳۰ تا ۱۴۵ روز)، متوسط‌رس (۱۵۰ تا ۱۶۰ روز) و ارقام دیررس (۱۷۰ تا ۱۸۰ روز) می‌باشد. برای شناخت بهتر گیاه برنج به ذکر قسمت‌های مختلف آن از قبیل ریشه، ساقه، برگ و غیره

نمایی از خزانه برنج ( توم بجار؛ توم بیجار )در شالیزارهای خلیفه محله شلمان در استان گیلان

 ریشه

ریشة برنج سطحی و افشانبوده و حداکثر در عمق ۲۰ تا ۲۵ سانتی‌متری خاک نفوذ می‌نماید. در این گیاه بغیر از ریشه‌های جنینی از محل گره‌ها نیز ریشه بوجود می‌آید. هر چقدر رشد برگها بیشتر باشد بر رشد ریشه‌ها هم افزوده شده و در نتیجه می‌توان گفت که با افزایش تعداد پنجه‌ها تعداد برگی بیشتر شده و در نتیجه رشد ریشه‌ها نیز زیادتر می‌گردد.

در زمان باز شدن گلها و به خوشه رفتن برنج رشد ریشه حداکثر مقدار خود را دارد.

 ساقه

برنج ساقه بلند آمریکا

ساقة برنج بندبند و تو خالی بوده و در فواصل مختلف ساقه جداره‌های سختی قرار دارد که در آن قسمت‌ها ساقه توپر می‌باشد و گره نام دارد. فاصلة بین دو گره را میان گره می‌نامند. برگهای این گیاه کشیده و دارای رگبرگهای موازی بوده و بدون دمبرگ است و قاعدة برگ پهنتر از سایر نقاط آن می‌باشد. و قسمتی از ساقه گیاه یا تمام محیط آنرا احاطه کرده که آنرا غلاف یا نیام می‌نامند.در قاعده برگ در طرفین غلاف دو صفحة کوچک یا بزرگ بنام گوشوارک (Stipule) وجود دارد. همچنین در محل اتصال غلاف به ساقه زائدة کوچکی بنام زبانک (Liyule) وجود دارد.همچنین تعداد گره‌ها در این گیاه از ۱۰ تا ۲۰ عدد تغییر می‌یابد. در مقادیر مساوی شاخص سطح برگ (LAI) بوته‌های دارای ساقة بلند از نور بهتر می‌توانند استفاده نمایند ولی به آسانی ورس می‌نمایند. ارتفاع بوته‌های برنج در ارقام مختلف از ۵۰ تا ۱۵۰ سانتی‌متر و گاهی اوقات تا ۲۰۰ سانتی‌متر تغییر می‌یابد.

عکس پانورامایی از شالیزارهای نشاکاری شده در خلیفه محله شلمان در استان گیلان

 برگ

برگهای این گیاه متناوب بوده و در دو جانب متقابل ساقه قرار دارند. تعداد برگها در ارقام مختلف برنج متفاوت بوده، در ارقام زودرس ۱۴ تا ۱۵ برگ، در ارقام متوسط‌رس ۱۶ تا ۱۷ برگ و در ارقام دیررس تعداد برگها ۱۸ تا ۱۹ برگ بر روی هر ساقه می‌باشد.افزایش دمای هوای پیرامونی در زیاد شدن سطح برگ اثر تعیین کننده‌ای داشته و موجب بیشتر شدن تعداد برگها می‌گردد.در مقادیر مساوی شاخص سطح برگ (LAI) بوته‌هایی که برگهای کوچک و زیادتر دارند از بوته‌هایی که برگهای بزرگ و اندک دارند بهترند.

 پنجه‌زنی

پنجه‌ها به جوانه‌های اولیه گفته می‌شوند که در صورت مساعد بودن شرایط آب و هوایی تبدیل به ساقه می‌شوند. از مرحله ۴ تا ۵ برگی شدن گیاه پنجه‌زنی آغاز می‌گردد. پنجه‌ها در مراحل اولیه رشد برای تأمین مواد غذایی خود از ساقة اصلی استفاده می‌کنند و این عمل تا ظهور حداقل ۳ برگ و ۴ ریشه ادامه می‌یابدموقعی که نشاء‌ها از خزانه به زمین اصلی منتقل شدند پنجه‌زنی شروع شده و تا یکماه بعد نیز ادامه می‌یابد. پس از پایان یکماه رشد پنجه‌ها به حداکثر خود رسیده و پس از آن از تعداد آنها کاسته خواهد شد. شرایط اقلیمی بویژه آب و هوا در رشد پنجه‌ها بسیار مهم و مؤثر می‌باشد. قدرت تولید پنجه در برنج خیلی زیاد بوده بطوری که هر بوته برنج معمولاً ۴ تا ۵ پنجه تولید می‌نماید.

 ساختمان گل آذین

گل آذین در برنج بصورت پانیکول بوده و فرق آن با گل آذین سنبله در این است که در پانیکول هر سنبلک دارای دم باریک و بلندی می‌باشد و به همین دلیل به آن خوشه سنبل هم گفته می‌شودپانیکول در ارقام مختلف برنج به شکلی فشرده، باز و یا نیمه‌باز است. البته از نقطه نظر اصلاحگران نباتات در تولید هیبرید و اریته‌هایی که گل آنها بیشتر باز باشد بهترند زیرا مقدار دگرگشنی و در نتیجه تولید بذر آنها بیشتر است.پانیکول برنج در انتهای ساقه وجود داشته و دارای شاخه‌های فرعی با محورهای ثانوی می‌باشد. خوشچه‌ها روی دو گل کوتاه بوجود می‌آیند که نوک آن روی گلوم‌های نازا (لمای عقیم) توسعه یافته‌است و به چند وجهی کنگره‌دار تبدیل می‌شوند. بنابراین نوک فنجانی شکل و متورم مشابه یک زوج گلوم حقیقی است و به آن گلوم حقیقی گفته می‌شود. هر خوشچه دارای محور کوچکی بنام محور سنبله‌است که روی آن یک گل در محور برگک پانویه که گلوم‌های نازا نام دارد تشکیل می‌شود. گل‌دهی در برنج از نوک گل آذین شروع شده و به سمت پایین ادامه می‌یابد. در موقع ظهور خوشه نیاز ریشه به مواد غذایی بویژه ازت، فسفر و پتاس زیاد است.

 ساختمان گل در برنج

گل آذین در برنج بصورت خوشه‌ای بوده و دارای انشعابات فرعی می‌باشد و حاوی سنبلچه‌های تک گلچه‌ای است. برنج بر خلاف سایر غلات که ۳ تا ۴ پرچم دارند دارای ۶ پرچم است. نافه کوتاه و بساک‌ها بصورت دوخانه‌ای و دارای یک مادگی بوده که حاوی یک تخمدان می‌باشد. کلاله دو شاخه و پردار است. مادگی دارای تخمدان یک برچه‌ای می‌باشد.برگک فوقانی یا گلوم گل دهندة لما (گلومل یا پوشینه سنبله که ریشک روی آن می‌رود) و پالئا (گلومل یا پوشینة گیاهان گرامینه که فاقد ریشک است)، همراه با گل در برگرفته شده یک گل را تشکیل می‌دهند. در اطراف هر گل دو برگ بنام پوشینه (Glumelle) وجود دارد که یکی لما (Lemma) و دیگری پالئا (Palea) نامیده می‌شود. همچنین در انتهای هر سنبله دو برگک بنام پوشه (Glume) وجود دارد. در برنج گلوم‌ها خیلی کوچک بوده و حتی ممکن است گاهی اوقات حذف شده باشند. طول گلوم‌های خارجی ۴/۱ لما و پالئا و در بعضی از واریته‌ها هم اندازة لما و پالئا است. عموماً لما دارای ریشک و پالئا فاقد ریشک می‌باشد. ۷ تا ۹ روز بعد از گل دادن لایه آلرون از تغییر شکل لایة خارجی بافت آندوسیرم بوجود می‌آید.

 گرده افشانی و لقاح

برنج گیاهی است خود گشن و بین صفر تا ۳ درصد دگرگشنی دارد. گرده افشانی تقریباً هم‌زمان با باز شدن گلها در شرایط طبیعی روی می‌دهد. دمای مطلوب برای گرده افشانی در حدود ۳۱ تا ۳۲ درجه سانتی‌گراد است. در دمای پایین‌تر از ۱۰ تا ۱۳ درجه‌سانتی‌گراد و همچنین بالاتر از ۶۰ درجه سانتی‌گراد گرده‌افشانی متوقف می‌گردد.خشکی و دمای پایین می‌تواند روی گرده افشانی اثر منفی داشته باشد. حداقل دما برای انجام عمل لقاح ۱۵ درجه سانتی‌گراد می‌باشد.زمان باز شدن گلها ۸ صبح الی ۲ بعدازظهر بوده و گلهای گل آذین در بین یک دورة ۷ تا ۱۰ روزه باز می‌شوند و اکثر آنها ۲ تا ۴ روز پس از خروج گل آذین از غلاف برگ این کار را انجام می‌دهند.


 تیپ‌های بین الملی برنج

  • تیپ جاوهای
  • تیپ ژاپنی
  • نیپ هندی

 تیپ‌ها ایرانی

از تیپ‌ها ایرانی می‌توان به گرده. صدری. دم سیاه و..... اشاره کرد

 میزان کشت برنج در ایران

استان مازندران رتبه اول(۹۳۸۷۳۲٫۱۹) و گیلان(۷۴۱۲۴۱٫۹ )،گلستان(۲۲۹۴۵۴٫۹۹) ، فارس(۲۲۶۲۹۶٫۷۲ )و خوزستان(۲۱۹۸۰۹٫۱۵) در رتبه‌های بعدی از نظر میزان تولید قرار دارند. در سال ۱۳۸۵، ۶۲۰٫۰۰۰ هکتار سطح زیر کشت برنج بوده و ۲۶۱۲۱۷۴٫۳۴ تن شلتوک برنج تولید شده‌است.

 ویژگی‌های تیپ‌های بومی برنج

تیپ‌های بومی متعدد برنج نسبت به هریک از گونه‌های بومی ژاپنی، جاوایی و هندی تمایز بیش تری یافته‌اند. عوامل هم القاء کنندگی تمایزیابی گونه‌های بومی و تیپ‌های بومی بایستی وابسته به عوامل محیطی زیستگاه‌های گیاهی شان باشد. تفاوت حساسیت نوری و حرارتی در گل دهی، مقاومت به کم آبی در رشد، مقاومت به مقدار زیاد کود و نمک‌های محیط کشت، مقاومت به تحمل غرقابی، مقاومت به درجه حرارت بالا و پایین و غیره در گونه‌های بومی مشخص شده‌اند. به علاوه، ویژگی ریخت شناختی ابعاد و اندازه دانه به عنوان یک شاخص موثق اولیه گونه‌های بومی در نظر گرفته می‌شوند. تمایزات چنین ویژگی‌هایی را در میان شش تیپ بومی ذکر شده می‌توان شناخت. درحال حاضر، اگر چه یک محقق اعلام کرده‌است که این شاخص همیشه برای طبقه بندی سه گونه بومی کافی نیست.

تیپ‌های اصلی: صدری چمپا گرده هستند که اولی دانه‌های کاملا دراز دومی متوسط و سومی گرد دارند

 ابعاد دانه برنج و اندازه آن

به طور کلی، یکی از تفاوت‌های برجسته کولتیوارهای هندی، جاوایی و ژاپنی، شکل دانه‌است. با پیگیری گزارش کاتو ( ۱۹۳۰ ) در باره شکل دانه در هندی و ژاپنی، ماتسو سه تیپ دانه: A) کوتاه، B) بزرگ و C) بلند را تأیید کرد. این سه تیپ دانه به ترتیب به صورت ژاپنی، جاوایی و هندی نشان داده شدند. عموما، هندی، دانه باریک و جاوایی دانه بزرگ، در صورتی که کولتیوارهای ژاپنی دانه کوچک و کوتاه که در مقطع عرضی گردند. بیش تر کولتیوارهای هند، هندوچین، چین جنوبی، تایوان و فیلیپین از هندی اند ( تیپ C ). تعداد زیادی از کولتیوارهای جاوا، چین شمالی و غربی، اروپا، آمریکا و بیش تر برنج دیم ژاپنی متعلق به جاوایی ( تیپ B ) است. برنج آبی ژاپن و کولتیوارهای منچوری خیلی شبیه ژاپنی اند ( تیپ A ). وتب و آکی هاما شکل دانه‌های برنج باستانی که در برمه، تایلند و کلمبیا کشت شده بود، بررسی کردند. آن‌ها وجود کولتیوارهای اولیه را در دامنه کوه‌های هیمالیا که به هندی و ژاپنی تمایز نیافتند، پیشنهاد کردند. آن‌ها به منشأ برنج زراعی نیز می‌اندیشید همان طور که در بالا اشاره گردید، در نوع بومی هندی کولتیوارهای دانه کوتاه مانند بورو تأیید شده‌است. یک تئوری وجود دارد که تمایز یابی اختصاصی شکل دانه را در انواع بومی برنج آسیایی نشان می‌دهد که ممکن است در نتیجه پاسخ به اختلاف درجه حرارت در آن‌ها باشد.

برداشت مکانیزه شالی در شالیزارهای خلیفه محله شلمان در استان گیلان

 شرایط مناسب برای کشت برنج

دما: میانگین دمای مورد نیاز برنج هنگام رشد باید بین ۲۰ تا ۳۷ درجه سانتیگراد باشد. پایین بودن دما در اوایل فصل زراعی یا آبیاری مزرعه با آب سرد سبب می‌شود که زمان رسیدن دانه‌ها به تأخیر افتد. بالا بودن دما هم موجب کاهش تعداد سنبلچه‌های بارور و وزن دانه‌ها می‌شود. نور: نور هم یکی از عوامل مؤثر در رشد گیاه است. شدت نور در اوایل فصل زراعی شاید عامل محدود کننده‌ای برای رشد برنج به حساب آید. اما با نزدیک شدن به پایان فصل زراعی ، بویژه موقع تشکیل خوشه ، رقابت برای جذب نور بین بوته‌ها افزایش می‌یابد. رطوبت: مناسب‌ترین میزان رطوبت برای گلدهی گیاه برنج ، ۷۰ تا ۸۰ درصد است. رطوبت کمتر از ۴۰ درصد ، عامل بازدارنده‌ای برای گلدهی گیاه به شمار می‌رود. وزش باد و ریزش باران و تگرگ ، در زمان گلدهی زیانبار است. همچنین بارندگی موقع برداشت محصول هم عملیات مربوط به خشک شدن محصول را به تأخیر می‌اندازد. برنج ، کلا گیاه آب دوستی به شمار می‌رود، ولی آبزی نیست. چون ریشه گیاهان آبزی قادر نیست که تارهای کشنده و ریشه‌های فرعی تولید کند. در حالی که ریشه برنج هم تار کشنده و هم ریشه فرعی دارد. آب: آب مورد نیاز برنج از سایر غلات بیشتر است. هشتاد درصد آب مورد نیاز محصول برنج تولید شده در جهان بویژه در نقاط استوایی ، از آب باران تأمین می‌گردد. ۲۰ درصد باقی مانده را از آب رودخانه و آب چاه تأمین می‌نمایند. نتایج بدست آمده نشان داده که اگر دمای آب کمتر از ۱۹ درجه سانتیگراد باشد، زمان رسیدن دانه به تأخیر می‌افتد. اگر هم از ۳۰ درجه بیشتر باشد، گسترش ریشه و میزان عملکرد گیاه برنج به دلیل محدود بودن اکسیژن موجود در آب ، کم می‌شود و بازدهی گیاه کاهش می‌یابد. خاک: برنج در خاکهای مختلف ، از فقیر تا غنی که تنها آب مورد نیاز گیاه تأمین باشد به عمل می‌آید. البته مقدار آب مصرفی در خاکهای سبک بیش از خاکهای سنگین است. مناسب‌ترین خاک برای کشت برنج ، خاک رسی با لایه غیر قابل نفوذ در عمق ۵۰ تا ۱۵۰ سانتیمتری و همراه با مقدار زیادی مواد آلی است. برنج اصولا نسبت به شوری خاک و شوری آب مقاوم است. در صورتی که آب کافی برای شستشوی نمک خاک وجود داشته باشد، می‌توان از برنج برای اصلاح خاکهای شور استفاده نمود.

 بازتاب اثر درجه حرارت نسبت به رشد

بازتاب حرارتی کولتیوارهای گرمسیری، مانند: جوانه زنی بذر، پنجه دهی، رشد نشاء، مدت زمان رشد و طول ساقه، به طوری که تا کنون شناخته شده‌است، نسبت به کولتیوارهای مناطق معتدل تفاوت بسیاری دارند. به هرحال، روابط بین تیپ‌های بومی و بازتاب درجه حرارت در رشد، روظرفیت پنجه دهی در شش تیپ بومی کولتیوارهای هندی و ژاپنی در ترکیبات مختلف نور و درجه حرارت در اتاقک‌های رشد کاملا کنترل شده، مورد مطالعه قرار گرفت. کاکی زاکی، پیشنهاد کرد که در شدت نور پایین و در درجه حرارت پایین بدون توجه به تیپ بومی، میزان پنجه دهی در درجه حرارت پایین بیش تر ازبروز زردی پهنک برگ در درجه حرارت پایین ( ۱۵ درجه سانتی گراد ) در میان شش تیپ بومی آسیایی، اوس، تجره، بولو، و کولتیوارهای ژاپنی آزمایش شد. اوس و تجره زردی شدیدی پیدا کردند. ژاپنی و بولو، به ویژه ژاپنی در درجه حرارت پائین تحمل بیش تری نسبت به زردی را نشان داد. بورو تیپ متوسط بین بولو و اوس یا تجره بود.

 مکان نگه داری برنج در روستاهای شمال ایران

روستاییان گیلان و غرب مازندران برای نگه داری و انبار کردن ساقه های شالی از کندوج استفاده می کنند.



نظرات() 
http://raycrowmand.strikingly.com/
دوشنبه 3 تیر 1398 03:46 ق.ظ

You reported this perfectly!
cialis generico lilly cialis generika in deutschland kaufen buying cialis on internet cialis from canada cialis 5 mg para diabeticos cialis coupon cialis generico in farmacia online cialis i recommend cialis generico cialis reviews
cialis no rx
یکشنبه 2 تیر 1398 11:51 ق.ظ

You actually revealed this fantastically.
how does cialis work cipla cialis online cialis generique click here to buy cialis generico cialis mexico cialis 5 mg para diabeticos cialis pills price each cialis cost cialis 5 mg buy generico cialis mexico
http://terrobal.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 09:09 ب.ظ

Incredible tons of valuable advice.
what is cialis trusted tabled cialis softabs tarif cialis france cialis 30 day sample cialis 20mg dose size of cialis cialis generico cialis online holland generic cialis with dapoxetine non 5 mg cialis generici
Buy cialis
شنبه 1 تیر 1398 04:17 ق.ظ

Thanks, Numerous facts.

cialis 20mg look here cialis cheap canada cialis taglich we recommend cialis best buy deutschland cialis online cialis 20 mg cialis 20 mg effectiveness cialis for sale cialis rezeptfrei tadalafil 20 mg
http://wauwingast.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 12:24 ب.ظ

Thanks a lot! I value it.
price cialis per pill precios de cialis generico cialis 5 mg we like it safe cheap cialis only best offers 100mg cialis price cialis best cialis official site cialis rezeptfrei venta cialis en espaa buy original cialis
generic cialis online pharmacy
پنجشنبه 30 خرداد 1398 07:42 ب.ظ

You said this well!
tadalafil cialis 5 mg scheda tecnica dosagem ideal cialis cialis 5 mg effetti collateral viagra vs cialis vs levitra look here cialis order on line discount cialis cialis australia org prezzo cialis a buon mercato cialis super acti
Buy generic cialis
پنجشنبه 30 خرداد 1398 01:17 ق.ظ

You made your point extremely effectively..
buying cialis overnight buy original cialis we choice free trial of cialis online cialis generic cialis 20mg uk brand cialis nl try it no rx cialis 5 mg cialis coupon printable enter site 20 mg cialis cost tadalafil generic
http://ralladif.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 10:18 ق.ظ

Terrific write ups. Thanks!
cialis purchasing cialis super kamagra can i take cialis and ecstasy dose size of cialis tadalafil generic cialis tadalafil cialis 20 mg cut in half buy online cialis 5mg cialis pas cher paris tadalafil 20 mg
were can i buy cialis
دوشنبه 27 خرداد 1398 06:59 ب.ظ

Thanks a lot. A good amount of write ups!

acheter cialis kamagra ou trouver cialis sur le net cialis 20 mg click now cialis from canada cialis super acti we like it cialis soft gel generic low dose cialis cialis for sale in europa acquistare cialis internet cialis 5 effetti collaterali
http://quecrusin.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 04:01 ق.ظ

Really a lot of good data!
cialis official site cialis en 24 hora cialis price thailand cost of cialis cvs i recommend cialis generico cialis 5mg cialis for sale in europa safe dosage for cialis wow cialis tadalafil 100mg canadian cialis
http://morteso.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 12:20 ق.ظ

Very good information. Thank you.
cost of cialis cvs we like it cialis price safe dosage for cialis cialis mit grapefruitsaft cialis generico postepay cialis 100mg suppliers buying cialis overnight tadalafil prezzo di cialis in bulgaria we use it 50 mg cialis dose
Cialis online
شنبه 25 خرداد 1398 10:11 ق.ظ

You have made the point.
cialis vs viagra cialis generika interactions for cialis buy original cialis cialis dosage cialis official site cialis preise schweiz wow cialis tadalafil 100mg buy cialis online legal tarif cialis france
http://rearthvigal.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 05:47 ق.ظ

Cheers, Fantastic information!
canadian cialis online cialis cialis 10mg prix pharmaci sublingual cialis online cialis online deutschland acheter cialis meilleur pri tadalafil tablets cialis ahumada click here take cialis get cheap cialis
Online cialis
پنجشنبه 23 خرداد 1398 03:40 ب.ظ

Amazing a lot of helpful data.
buy name brand cialis on line cialis 5 effetti collaterali cialis italia gratis generic cialis pill online enter site very cheap cialis rezeptfrei cialis apotheke we choice cialis uk online cialis generic cialis 20mg tablets cialis for sale in europa
cost of cialis per pill
پنجشنبه 23 خرداد 1398 02:02 ق.ظ

Amazing a lot of useful information.
cialis online nederland generic cialis with dapoxetine prescription doctor cialis generic cialis soft gels cialis canada on line warnings for cialis cialis 20mg preis cf enter site natural cialis cialis daily reviews import cialis
http://cialisvie.com/
سه شنبه 21 خرداد 1398 06:44 ق.ظ

Many thanks! Valuable information.
recommended site cialis kanada no prescription cialis cheap cialis online nederland cialis canadian drugs online prescriptions cialis prezzo di cialis in bulgaria preis cialis 20mg schweiz deutschland cialis online viagra vs cialis cialis en mexico precio
cialisvie.com
دوشنبه 20 خرداد 1398 01:36 ق.ظ

You actually said that fantastically!
generic cialis soft gels cialis for bph cialis purchasing viagra or cialis online prescriptions cialis cost of cialis cvs trusted tabled cialis softabs cialis en mexico precio cialis vs viagra buy name brand cialis on line
http://cialisvie.com/
شنبه 18 خرداد 1398 07:34 ب.ظ

Incredible loads of excellent advice!
effetti del cialis order a sample of cialis cheap cialis cialis 5 mg scheda tecnica compare prices cialis uk cialis 200 dollar savings card we like it safe cheap cialis cialis para que sirve opinioni cialis generico we like it cialis price
http://pkfslovo.ru/vakansii/
دوشنبه 2 اردیبهشت 1398 06:22 ق.ظ
ブランドコピー品店 の主な取引はルイヴィトンコピー,グッチコピー,シャネルコピー,エルメスコピー
http://www.physiokinetics.gr/kolimvisi
دوشنبه 2 اردیبهشت 1398 06:22 ق.ظ
スーパーコピーブランド財布代引き、激安、安心通販グッチコピー販売しているスーパーコピー ブランド専門店です。コピーブランド,スーパーコピー 代引きN品
http://www.reedstargetshootingclub.co.uk/
دوشنبه 2 اردیبهشت 1398 06:21 ق.ظ
ブランドスーパーコピー、激安偽物財布、バッグ、時計コピーなど
https://www.samouzdrawianie.pl/jeczmien/
شنبه 31 فروردین 1398 04:22 ب.ظ
シャネルスーパーコピー、2018新作シャネルバッグ財布コピーブランド偽物激安通販
buy cheap cialis coupon
پنجشنبه 15 آذر 1397 10:19 ب.ظ

Nicely put, Many thanks.
cialis 100 mg 30 tablet cialis generico milano click here cialis daily uk calis we recommend cheapest cialis buy brand cialis cheap generic cialis 20mg uk cialis side effects dangers cialis authentique suisse cialis 10 doctissimo
buy cialis online cheap
پنجشنبه 15 آذر 1397 02:47 ق.ظ

Regards! Excellent information!
cialis generico in farmacia acquistare cialis internet cialis soft tabs for sale dosagem ideal cialis buy generic cialis effetti del cialis cuanto cuesta cialis yaho cialis venta a domicilio rx cialis para comprar cialis daily dose generic
Generic cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 10:16 ق.ظ

Well expressed truly. .
cialis generico cialis super acti buy online cialis 5mg precios cialis peru cialis sans ordonnance cialis dose 30mg cialis tablets cialis side effects generic cialis 20mg uk calis
Cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 10:43 ب.ظ

This is nicely put. !
cialis sale online where to buy cialis in ontario cialis online buying brand cialis online cialis bula cialis 5 mg funziona generic cialis at the pharmacy we recommend cheapest cialis cialis 50 mg soft tab viagra cialis levitra
buy cials online
سه شنبه 13 آذر 1397 11:52 ق.ظ

Thank you. I enjoy it!
buy cialis online legal cialis prezzo al pubblico deutschland cialis online we recommend cheapest cialis effetti del cialis cialis savings card cialis 20mg online prescriptions cialis generic low dose cialis best generic drugs cialis
buy cialis uk
سه شنبه 13 آذر 1397 12:10 ق.ظ

Many thanks. An abundance of material!

viagra or cialis fast cialis online cialis official site cialis sans ordonnance cialis professional yohimbe online prescriptions cialis cialis tablets for sale viagra or cialis canadian cialis cialis pills boards
Cialis pills
دوشنبه 12 آذر 1397 11:18 ق.ظ

Fantastic content. Regards.
cialis professional from usa does cialis cause gout cialis prezzo di mercato cialis generika in deutschland kaufen cialis baratos compran uk cialis uk next day cialis pills warnings for cialis wow look it cialis mexico ou trouver cialis sur le net
Cialis prices
یکشنبه 11 آذر 1397 11:37 ب.ظ

Great advice. Cheers!
cialis uk next day cialis 20 mg best price cialis 20 mg cut in half cost of cialis per pill cialis generico postepay venta de cialis canada the best choice cialis woman cialis en 24 hora sialis cialis 20mg prix en pharmacie
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر



نمایش نظرات 1 تا 30